← กลับ

ความน่าจะเป็น + หลักนับ (เงื่อนไขซ้อน)

ตัวอย่างพร้อมวิธีคิด (5 ข้อ)

🎲
1
ตัวอย่าง ง่าย
โจทย์

ขวัญสุ่มหยิบลูกบอลจากกล่องซึ่งมีลูกบอล 5 ลูก เป็นลูกบอลสีแดง 1 ลูก และลูกบอลสีขาว 4 ลูก เป็นจำนวน 5 ครั้ง โดยหลังการหยิบแต่ละครั้งจะนำลูกบอลที่หยิบได้ใส่คืนทุกครั้ง จงหาความน่าจะเป็นที่ขวัญจะหยิบได้ลูกบอลสีแดง "exactly 3 ครั้ง"

วิธีคิด

หยิบ "คืนทุกครั้ง" ⇒ แต่ละครั้งอิสระ และความน่าจะเป็นได้แดงคงที่ $p = \frac{1}{5}$

ให้ $X$ = จำนวนครั้งที่ได้สีแดงใน 5 ครั้ง ⇒ $X \sim \text{Binomial}(n=5, p=\frac{1}{5})$

$$P(X=3) = \binom{5}{3}\left(\frac{1}{5}\right)^3\left(\frac{4}{5}\right)^2 = 10\left(\frac{1}{5}\right)^3\left(\frac{4}{5}\right)^2$$
คำตอบ: ข้อ 5 — $ 10\left(\frac{1}{5}\right)^3\left(\frac{4}{5}\right)^2 $
2
ตัวอย่าง ปานกลาง
โจทย์

ในรายการเกมวัดดวง ผู้เข้าแข่งขันต้องเลือกรหัสซึ่งประกอบไปด้วยเลขโดดจำนวน 3 ตัว (อนุญาตให้เลขซ้ำได้ เช่น 007) ผู้เข้าแข่งขันจะได้รับรางวัลเมื่อ "รหัสที่เลือก" มีทั้ง (1) เลขโดดที่เป็นเลขคู่อย่างน้อย 1 ตำแหน่ง และ (2) เลขโดดที่มากกว่า 6 อย่างน้อย 1 ตำแหน่ง จงหาความน่าจะเป็นที่ผู้เข้าแข่งขันจะได้รับรางวัล

วิธีคิด

กำหนด $A$ = "มีเลขคู่ ≥ 1 ตำแหน่ง", $B$ = "มีเลขโดด > 6 ≥ 1 ตำแหน่ง"

จำนวนผลลัพธ์ทั้งหมด = $10^3 = 1000$

**ใช้วิธีนับเสริม:** $P(A \cap B) = 1 - P(A^c \cup B^c)$

- $A^c$: "ไม่มีเลขคู่เลย" ⇒ ต้องเป็นเลขคี่ทั้งหมด $\{1,3,5,7,9\}$ มี 5 ทาง/หลัก ⇒ $5^3 = 125$
- $B^c$: "ไม่มีเลขโดด > 6 เลย" ⇒ ตัวเลขอยู่ใน $\{0,1,2,3,4,5,6\}$ มี 7 ทาง/หลัก ⇒ $7^3 = 343$
- $A^c \cap B^c$: เลขคี่ทั้งหมด และทุกหลัก ≤ 6 ⇒ $\{1,3,5\}$ มี 3 ทาง/หลัก ⇒ $3^3 = 27$

$$P(A^c \cup B^c) = \frac{125 + 343 - 27}{1000} = 0.441$$
$$P(A \cap B) = 1 - 0.441 = 0.559$$
คำตอบ: ข้อ 2 — 0.559
3
ตัวอย่าง ง่าย
โจทย์

นายสมจิตรพิมพ์รายงานฉบับหนึ่งที่มี 20 หน้า โดยในแต่ละหน้ามีความน่าจะเป็นเป็น 0.2 ที่จะพิมพ์คำบางคำผิด (สมมติว่า "หน้าแต่ละหน้าเป็นอิสระกัน") จงหาความน่าจะเป็นที่นายสมจิตรจะพิมพ์รายงานทั้งฉบับ "โดยไม่มีคำผิดเลย"

วิธีคิด

ใน 1 หน้า "ไม่มีคำผิด" มีความน่าจะเป็น $1 - 0.2 = 0.8$

และหน้าแต่ละหน้าอิสระกัน ⇒ คูณกัน 20 หน้า

$$P(\text{ไม่มีคำผิดเลย}) = (0.8)^{20}$$
คำตอบ: ข้อ 3 — $ (0.8)^{20} $
4
ตัวอย่าง ยาก
โจทย์

โรงงานแห่งหนึ่งผลิตน้ำผลไม้กล่อง โดยปริมาตรของน้ำผลไม้ในแต่ละกล่องมีการแจกแจงแบบปกติ มีค่าเฉลี่ย 498.2 มิลลิลิตร และความแปรปรวน 1.44 มิลลิลิตร² จงหาความน่าจะเป็นที่น้ำผลไม้กล่องหนึ่ง "มีปริมาตรมากกว่า 500 มิลลิลิตร" กำหนดตาราง: P(Z < 1.50) = 0.9332

วิธีคิด

ให้ $X \sim N(\mu = 498.2, \sigma^2 = 1.44)$ ⇒ $\sigma = 1.2$

ต้องการ $P(X > 500)$

**แปลงเป็น z:**
$$z = \frac{500 - 498.2}{1.2} = \frac{1.8}{1.2} = 1.5$$

จากตาราง: $P(Z < 1.50) = 0.9332$

$$P(Z > 1.50) = 1 - 0.9332 = 0.0668$$
คำตอบ: ข้อ 4 — 0.0668
5
ตัวอย่าง ยาก
โจทย์

นิกกี้แบ่งเวลาเพื่ออ่านหนังสือเตรียมสอบ 4 วิชา (คณิตศาสตร์ เคมี ฟิสิกส์ ชีววิทยา) ใน 3 วัน (จันทร์ อังคาร พุธ) โดยแต่ละวิชาจะอ่านเป็นเวลาเพียง "ครึ่งวัน" ของวันใดวันหนึ่งเพียงวันเดียว มีเงื่อนไข: (1) ทุกวันต้องอ่านหนังสืออย่างน้อย 1 วิชา (2) วิชาเคมีต้องอ่านก่อนวันพุธ (3) วิชาฟิสิกส์ต้องอ่านในวันอังคาร จงหาจำนวนวิธีการจัดตารางอ่านหนังสือของนิกกี้

วิธีคิด

มี 6 ช่วงเวลา (จ/อ/พ × เช้า/บ่าย) และต้องวาง 4 วิชา ⇒ มี "ช่องว่าง" 2 ช่อง

**เคส A:** วันอังคารมี 2 วิชา (หนึ่งในนั้นคือฟิสิกส์)
- ฟิสิกส์+เคมีอยู่วันอังคาร: ที่เหลือคณิต/ชีวะลง จ/พ ⇒ $2 \times 2 \times 2 \times 2 = 16$
- ฟิสิกส์+คณิตอยู่วันอังคาร: เคมีต้องอยู่จันทร์ ชีวะอยู่พุธ ⇒ $2 \times 2 \times 2 = 8$
- ฟิสิกส์+ชีวะอยู่วันอังคาร: เคมีอยู่จันทร์ คณิตอยู่พุธ ⇒ $2 \times 2 \times 2 = 8$

เคส A รวม = $16 + 8 + 8 = 32$

**เคส B:** วันอังคารมี 1 วิชา (คือฟิสิกส์อย่างเดียว)
- พุธมี 2 วิชา (คณิต+ชีวะ): $2 \times 2 \times 2 = 8$
- จันทร์มี 2 วิชา: $2 \times 2 \times 2 \times 2 = 16$

เคส B รวม = $8 + 16 = 24$

**สรุปทั้งหมด = $32 + 24 = 56$**
คำตอบ: ข้อ 3 — 56

อ่านตัวอย่างครบแล้ว พร้อมลองทำแบบฝึกหัดหรือยัง?